Haklar ve Destekler

• Hakların çoğu için ilk adım, yetkili hastaneden alınan Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu'dur (çocuklar için ÇÖZGER).
• En az %40 engel oranına sahip kişiler, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerinden ücretsiz Engelli Kimlik Kartı alabilir.
• Kart; ulaşım, müze, kültür ve birçok indirimden yararlanırken kolaylık sağlar. Rapor bilgileri e-Devlet üzerinden de görüntülenebilir.

• Engel oranı %40–69 arasında olan ve çalışamayan, sosyal güvencesi olmayan, hane içi kişi başı geliri belirlenen sınırın altındaki kişilere engelli aylığı bağlanır.
• %70 ve üzeri engel oranına sahip olanlara daha yüksek tutarda 'başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek derecede engelli' aylığı ödenir.
• 18 yaş altı engelli yakını bulunan ve şartları sağlayan ailelere de yakın aylığı bağlanabilir.
• Başvuru, ikametgâhın bağlı olduğu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na (SYDV) yapılır.

Aylık tutarları her yıl memur maaş katsayısına göre güncellenir; güncel tutar için SYDV veya e-Devlet'e başvurun.

• Raporunda 'ağır engelli' / 'tam bağımlı' ibaresi bulunan ve başkasının bakımına muhtaç kişilerin bakımını üstlenen yakınına aylık evde bakım yardımı ödenir.
• Hane içinde kişi başına düşen gelirin, asgari ücretin belirlenen oranının altında olması gerekir.
• Başvuru, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne yapılır; sosyal inceleme sonrası bağlanır.

• Gelir vergisi indirimi: Çalışan engelliler, engel derecesine (1., 2., 3. derece) göre aylık gelir vergisi matrahından indirim alır. Bakmakla yükümlü olunan engelli yakını için de geçerlidir.
• ÖTV muafiyeti: %90 ve üzeri engel oranına sahip kişiler (veya özel tertibat şartıyla daha düşük oranlarda ortopedik engelliler) 5 yılda bir ÖTV ödemeden araç alabilir.
• MTV muafiyeti: Engelli adına kayıtlı ve şartları sağlayan araçlar motorlu taşıtlar vergisinden muaftır.
• Emlak vergisi: Tek konutu olan (200 m²'yi aşmayan) engelliler emlak vergisinden muaf tutulabilir.
• Vergi indirimli (erken) emeklilik: Gelir vergisi indiriminden yararlanan çalışanlar, derecesine göre daha kısa sürede emekli olabilir.

• Özel sektörde 50 ve üzeri işçi çalıştıran işyerleri en az %3 oranında engelli işçi çalıştırmak zorundadır; kamuda bu oran %4'tür.
• Memurluk için EKPSS (Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı) ile atama yapılır; ilkokul/ortaokul mezunları için kura yöntemi uygulanır.
• İŞKUR; engellilere özel iş eğitimleri, işe yerleştirme desteği ve kendi işini kuracaklara hibe desteği sağlar.
• Engelli çalışanlar gece vardiyasında ve ağır işlerde zorla çalıştırılamaz; işverenler makul düzenleme yapmakla yükümlüdür.

• Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) değerlendirmesiyle özel eğitim ihtiyacı belirlenir; kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi veya özel eğitim sınıfı imkânı sunulur.
• Özel eğitim okulları ile destek eğitim (rehabilitasyon merkezleri) hizmetlerinin belirlenen kısmı devlet tarafından karşılanır.
• Okula erişimde ücretsiz taşıma (servis) hakkı vardır.
• Üniversitelerde engelli öğrenci birimleri; sınavlarda ek süre, okuyucu/işaretleyici ve erişilebilir materyal desteği sağlar.

• Engel oranı %40 ve üzeri olanlar; şehir içi belediye toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanır (Ücretsiz Seyahat Kartı).
• Ağır engelli bireylerin refakatçisi de ücretsiz seyahat hakkından yararlanabilir.
• TCDD, şehirlerarası otobüs firmaları ve havayollarında engelli indirimi uygulanır (oranlar firmalara göre değişir).
• Belediyeler erişilebilir araç ve durak sağlamakla yükümlüdür; engelli park yerleri işgal edilemez.

• Tekerlekli sandalye, işitme cihazı, protez-ortez gibi tıbbi cihazlar SGK tarafından belirlenen oranlarda karşılanır.
• Bakıma muhtaç engelliler için resmî ve özel bakım merkezlerinde bakım hizmeti; şartları sağlayanlara devlet desteğiyle sunulur.
• Evde sağlık hizmetleri (444 3 833) ile yerinde muayene ve rapor yenileme desteği alınabilir.

• Devlet müzeleri ve ören yerlerine giriş engelliler ve bir refakatçisi için ücretsizdir.
• GSM operatörleri ve bazı belediyeler engellilere özel indirimli tarifeler sunar.
• Sosyal konut projelerinde (TOKİ) engelli kontenjanı ayrılır.
• Alo 183 Sosyal Destek Hattı; tüm hak ve destekler hakkında 7/24 bilgi verir (işitme engelliler için görüntülü hizmet mevcuttur).